Je kunt het je vast nog herinneren. Dagen waarop het kantoor gevuld was met het geratel van typemachines. Je vingers vlogen over de toetsen, het papier rolde langzaam omhoog en bij elke fout greep je naar de Tipp-Ex. Met als resultaat dat er aan het einde van de dag die vertrouwde witte rand onder je nagels zat. Totdat er opeens iets nieuws verscheen. Geen papier meer, geen bel aan het eind van elke regel, maar een apparaat dat meer leek op een magnetron dan op iets waarmee je zou moeten werken. De eerste computer.
Het was 1981, toen de eerste IBM Personal Computer zijn intrede deed. Niemand wist precies wat je ermee moest, maar het was fascinerend om naar te kijken. De eerste keren waren onwennig, met onhandige toetsen, langzaam draaiende diskettes en een flinke dosis verwarring. Vier mensen vertellen over hun allereerste kennismaking met de computer.
Pauline, 58
Ik zie dat intimiderende, zoemende bakbeest nog voor me. Een groot, zwart scherm met een felgroene, knipperende cursor. En dat logge toetsenbord met die rammelende, veel te grote knoppen. Onder begeleiding van een collega typte ik mijn eerste zin. Daarna zei hij: “En nu enter.” Ik keek ik hem verbijsterd aan: ‘‘Wtf is een enter?’’
Mijn man werkte in de tijd dat de e-mail voor het eerst gebruikt werd bij een groot bedrijf. Hij herinnert zich nog hoe hij zijn eerste bericht stuurde naar een collega in de kamer ernaast. Nadat hij op ‘verzenden’ had geklikt, rende hij meteen die kant op om te kijken of en hoe de mail was aangekomen.
Rolf, 57
In mijn studententijd woonde ik samen met een vriend. Het grote nieuws was dat hij een computer in huis haalde. Dat was in die tijd bijzonder, want bijna niemand had zo’n ding en internet bestond nog niet. Met veel bombarie werd de magische doos binnengebracht. Maar ja, wat kon je er eigenlijk mee?
Optie één was dat je een nerd moest zijn om zelf programma’s te programmeren. Optie twee was dat je wat computerspelletjes kon spelen, zoals Pong, een soort digitaal tafeltennissen. Later volgde Pac-Man, wat knap lastig was. De echte doorbraak van de computer kwam natuurlijk pas met de eerste natuurfilmpjes van blote borsten en piemels.
Lenie, 60
Toen ons kantoor overstapte van de vertrouwde typemachines naar de IBM Personal Computer, werden alle secretaresses op cursus gestuurd. Naast mij zat een oudere collega voor wie zelfs de elektrische typemachine al een brug te ver was. Terwijl ik me voorzichtig door de toetsen worstelde, zag ik uit mijn ooghoek hoe zij regelmatig met een sierlijke zwaai haar rechterhand door de lucht liet gaan. De gewoonte van de zware, metalen ‘enterbeugel’ zat nog diep in haar systeem; keer op keer probeerde ze de onzichtbare hendel om te zetten.
Het mooiste moment kwam toen ze met een serieuze blik naar de docent keek en vroeg: “Maar, waar zit nou eigenlijk de knop om een bladzijde weg te draaien?” Wij moesten er erg om lachen en zij gelukkig ook. Tegelijk werd pijnlijk duidelijk hoe groot de sprong was van ratelende typemachine naar personal computer.
Carla, 56
In 1985 kreeg ik pas computerles op school. De docenten hadden geen idee hoe ze dat moesten aanpakken, dus kreeg je een 8 als je gewoon al kwam opdagen. Toen ik 27 was, vroeg ik in de bibliotheek of ze een bepaald boek hadden. “Kijk maar in de computer,” zei de dame achter de balie. Ik had geen idee hoe dat moest. Ik dacht: nu moet ik het snel leren, anders word ik een digibeet.
Daarna heb ik altijd banen gehad met computers. Eerst nog 86-DOS (het groene systeem) en later Windows. Ook nog back-ups gemaakt met wel twaalf floppy’s, wat een gedoe was dat.
Van Tipp-Ex naar touchscreen
Nu, tientallen jaren later, klikken we gedachteloos door tabbladen, zuchten we als een website iets te traag laadt en vergeten we bijna dat een enterknop ooit een bron van complete verbazing was. Ach, wie had gedacht dat het beige bakbeest van toen ooit zo onmisbaar zou worden…
